જીવન જીવવાનું સાચુ સત્ય સમજાય તો સમજવું ?

શ્રીમદ્ ભગવદ ગીતાનો પહેલો શ્લોક

શ્લોક 1.1 (ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ)

ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ —
ધર્મક્ષેત્રે કુરુક્ષેત્રે સમવેતા યુયુત્સવઃ।
મામકાઃ પાંડવાશ્ચૈવ કિમકુર્વત સંજય॥

અંધ રાજા ધૃતરાષ્ટ્રએ પુછ્યું:
“હે સંજય! ધર્મક્ષેત્ર કુરુક્ષેત્રમાં મારાં પુત્રો અને પાંડવો યદ્ધ કરવા માટે એકઠાં થયા છે — એ લોકો એ સમયે શું કરતાં હતા?”

                          સારાંશ અને સમજાણું:

• • ધૃતરાષ્ટ્ર એ મહાભારતના યુદ્ધની શરૂઆતમાં સંજય પાસે આ પ્રશ્ન પૂછ્યો.

• • તેણે પોતાની પાસે રહેલા દર્શનશક્તિવાળા મંત્રી સંજયને કહ્યું કે, મને કહેજે કે કુરુક્ષેત્રના મારાં પુત્રો અને પાંડવો શું કરી રહ્યા છે?

• • અહીં “મામકાઃ” શબ્દ (મારા પુત્રો) બતાવે છે કે ધૃતરાષ્ટ્રનું હૃદય કૌરવો તરફ ઝુકેલું છે.

• • “ધર્મક્ષેત્રે” શબ્દથી એ સૂચવાય છે કે યુદ્ધ માત્ર રાજકીય નથી, પણ ધાર્મિક અને નૈતિક પરિક્ષા છે.

હવે વિચાર કરો કે આ ધૃતરાષ્ટ્ર કોણ છે?

આ ધૃતરાષ્ટ્ર આપણું પોતાનું “અહંકારભર્યું મન” છે.

• • એ અંધ છે… જે રીતે ધૃતરાષ્ટ્ર અંધ છે, એ રીતે આપણું મન પણ લાલચ, મમત્વ,મોહ-માયા અને જાતના પક્ષમાં અંધ બને છે.

• • એ “મારા પુત્રો” કહે છે – કારણ કે એને માત્ર પોતાનું જ સત્ય લાગે છે.

• • એ પોતે ન battlefield પર જાય છે, ને ન પોતે લડે છે – પણ વિચારોના યુદ્ધમાં બીજાઓને મોકલે છે.

આ શ્લોક આપણને શું શીખવે છે?

1. 1. દરેક વ્યક્તિનું જીવન એ “કુરુક્ષેત્ર” છે – એક ધર્મક્ષેત્ર પણ છે.
      
      • • જ્યાં તમારા સારા વિચારો (પાંડવ) અને ખરાબ વિચારો (કૌરવ) વચ્ચે રોજ યુદ્ધ થાય છે.

1. 1. “મામકાઃ” = પોતાનું પક્ષપાત મન.
      
      • • જયારે તમે “મારું જ સાચું છે” એવું માનો છો, ત્યારે તમે ધૃતરાષ્ટ્ર બની જાઓ છો.
      • • તમે એ જોઈ નથી શકતા કે બીજું પણ કોઈ દૃષ્ટિકોણ હોઈ શકે.

1. 1. આ શ્લોકનું સચોટ મૂલ્ય:
      
      • • તમારા અંદર રોજ એવું કોઈ પૂછે છે: “હવે શું કરશો?”
      • • તમારી અંદર સદ્-વિચાર (પાંડવો) અને દુરવિચાર (કૌરવો) સતત લડી રહ્યા છે.
      • • તમે જે નિર્ણય કરો એ જ તમારા જીવનનું પરિણામ બનાવે છે.

---

એક હળવી અને ઉંડાણ પુર્વક

• • તમારું મન એક “રાજા” છે (જેમ કે ધૃતરાષ્ટ્ર).

• • તમારી વિચારશક્તિ એ “સંજય” છે – જે તમને અંદર શું ચાલે છે તે બતાવે છે.

• • તમારું જીવન “કુરુક્ષેત્ર” છે – જ્યાં તમારું દિનચર્યા, તણાવ, સંસય, લાલચ, પ્રેમ, અને ધર્મ બધું જ એક યુદ્ધના રૂપમાં ચાલી રહ્યું છે.

નિષ્કર્ષ:

પહેલો શ્લોક કથાની શરૂઆત નથી – તે તમારી અંદર ચાલતા યુદ્ધનો દાખલો છે.
પ્રશ્ન એક જ છે: તમારી અંદરના પાંડવો જીતશે કે કૌરવો?